Kinderen en klimaatverandering: een kwetsbare groep ook in België

Een cruciale conclusie uit het UNICEF-rapport is dat bijna alle kinderen wereldwijd worden geconfronteerd met minstens één klimaatgerelateerd gevaar. Maar liefst 1,1 miljard kinderen, bijna de helft van het totale aantal kinderen wereldwijk, wordt blootgesteld aan minstens drie overlappende klimaatrisico’s. Deze bedreigingen brengen hun gezondheid, hun onderwijsmogelijkheden, levenskwaliteit en zelfs hun overlevingskansen in gevaar. In 2023 was luchtverontreiniging wereldwijd bijvoorbeeld, na ondervoeding, de belangrijkste risicofactor voor sterfte bij kinderen jonger dan vijf jaar.

Op basis van gegevens van UNICEF en van het Belgian Climate Risk Assessment (BCRA)-rapport, benadrukt CERAC dat ook kinderen in België worden geconfronteerd met de gevolgen van klimaatverandering. Kinderen blijven hiervan ook in ons land niet gespaard.

Zo ondervinden alle kinderen in ons land de gevolgen van luchtverontreiniging. Die verhoogt het risico op ademhalingsziekten, vooral bij de meest kwetsbare kinderen. Bovendien zijn kinderen bijzonder gevoelig voor de langetermijnschade die veroorzaakt wordt door het inademen van vervuilende deeltjes.

Daarnaast blijkt uit het UNICEF-rapport dat 94,3% van de kinderen in België wordt blootgesteld aan hittegolven en 83,6% aan droogte. Meer dan 99% van de kinderen wordt geconfronteerd met minstens één klimaatgerelateerd risico en bijna één op de tien kinderen in ons land wordt tegelijkertijd blootgesteld aan minstens drie klimaatrisico’s. Deze risico’s kunnen een impact hebben op de werking van de diensten waarvan zij afhankelijk zijn, evenals op hun gezondheid en welzijn.

Hittegolven kunnen een negatieve impact hebben op hun slaap, hun leervermogen en de schoolactiviteiten, zoals bleek in juni 2026. Sommige scholen besloten toen enkel in de voormiddag les te geven of de lessen zelfs volledig op te schorten. In bepaalde schoolgebouwen werden temperaturen van minstens 35°C gemeten in klaslokalen en gangen. Tegelijk moesten leerkrachten op school leerlingen opvangen die geen andere mogelijkheid hadden dan naar de klas te komen.

Legenda bij de grafiek : Temperatuurmeting van de lucht (A) en de hittestress (B), gerealiseerd door Loïc Gillerot, gezondheidsexpert bij CERAC in een Belgische school in Schaarbeek bij het begin van de hittegolf eind juni 2026. De indicator van hittestress WBGT neemt de luchttemperatuur, de relatieve luchtvochtigheid, de richting en windsnelheid in rekening. Boven een niveau van 29°C WBGT, moeten verschillende voorzorgsmaatregelen worden genomen volgens de wetgeving. ©CERAC

Het lichaam van een kind is nog volop in ontwikkeling. Ze ademen sneller dan volwassenen en nemen zo vlugger vervuilende stoffen op. Ze kunnen ook hun lichaamstemperatuur veel minder efficiënt reguleren. De hittegolven en de luchtvervuiling houden dus voor hun gezondheid een verhoogd risico in. Deze effecten zijn des te groter bij hen die bijvoorbeeld reeds te kampen hebben met luchtwegaandoeningen.

Kinderen vormen een heterogene groep. Klimaatrisico’s hebben een verschillend effect afhankelijk van de leeftijd, zijn gezondheidstoestand, of het kind een handicap heeft, waar hij woont of zijn socio-economische toestand. Al deze elementen beïnvloeden het niveau van kwetsbaarheid.

Zo zijn baby's en jonge kinderen gevoeliger voor extreme hitte. Kinderen die lijden aan astma of andere chronische aandoeningen ondervinden vaker negatieve gevolgen van luchtvervuiling. Ook kinderen die wonen in sterk verstedelijkte wijken met weinig groenruimte kunnen meer blootgesteld worden aan de effecten van hittegolven.

Klimaatrisico’s kunnen bestaande kwetsbaarheden verder versterken. Kinderen die al met gezondheids-, sociale of economische uitdagingen worden geconfronteerd, zijn vaak het meest blootgesteld aan de gevolgen ervan.

Els Barnard, expert sociale vraagstukken bij CERAC.

De Belgian Climate Risk Assessment (BCRA) en het UNICEF-rapport benadrukken het belang van een klimaatadaptatiebeleid dat rekening houdt met de specifieke behoeften van kinderen. Beide studies wijzen bovendien op de noodzaak van een gecoördineerde aanpak tussen de verschillende beleidsniveaus en betrokken sectoren om kinderen beter te beschermen tegen de huidige en toekomstige gevolgen van klimaatverandering. Ook gezondheidszorg, onderwijs, sociale bescherming en risicobeheer spelen een cruciale rol in hun vermogen om met deze uitdagingen om te gaan.

Concreet betekent dit dat de veerkracht van de essentiële diensten waarop kinderen rekenen moet worden versterkt. Daarnaast is het belangrijk te investeren in scholen en publieke infrastructuur die beter bestand zijn tegen hittegolven en andere klimaatrisico's, en bijzondere aandacht te besteden aan de meest kwetsbare groepen.

Door te investeren in sterke gezondheids- en onderwijssystemen en in infrastructuur die tegemoetkomt aan de behoeften van kinderen, beschermen we hen niet alleen tegen de klimaatrisico's van vandaag, maar geven we hen ook de best mogelijke kansen om hun toekomst vorm te geven.

Christèle Devos, algemeen directeur van UNICEF België.

Waarom zijn kinderen meer kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering?

Hun lichaam is nog volop in ontwikkeling. Hittegolven, luchtvervuiling en andere klimaatrisico’s kunnen daardoor een grotere impact hebben op hun gezondheid en welzijn.

Welke klimaatrisico’s treffen kinderen in België?

Kinderen in België worden vooral blootgesteld aan luchtvervuiling en hittegolven. Deze risico’s kunnen gevolgen hebben voor hun gezondheid, slaapkwaliteit en schoolprestaties.

Hoe kunnen kinderen beter beschermd worden tegen klimaatrisico’s?

Het is essentieel om scholen en andere essentiële diensten klimaatbestendiger te maken. Daarnaast moeten de noden van kinderen expliciet worden meegenomen in het Belgische beleid rond klimaatadaptatie.