Wat lang enkel als een milieuprobleem werd beschouwd, zal voortaan ook de openbare veiligheid raken en moet als dusdanig worden erkend.
Bosbranden, waterschaarste, verstoring van vitale infrastructuren, budgettaire spanningen door natuurrampen — deze risico’s zullen op middellange termijn toenemen en kunnen essentiële diensten zoals noodhulp, communicatie en gezondheidszorg bedreigen.

België erkent klimaat- en milieurisico’s als een veiligheidsprobleem, maar de operationele integratie ervan in de veiligheidsstructuren blijft onvoldoende.

Versnipperd beleid

Een belangrijke oorzaak hiervan is de versnipperde bestuurlijke structuur: bevoegdheden zijn verspreid over verschillende niveaus, met te weinig coördinatie.
Preventie-, paraatheids- en crisissystemen functioneren grotendeels afzonderlijk, wat een geïntegreerde aanpak van risico’s belemmert.
Deze organisatie schiet tekort bij het anticiperen op complexe, onderling verbonden crises — typisch voor klimaatontregeling.

Veiligheidsinstrumenten moeten versterkt worden

Huidige veiligheidsstrategieën houden te weinig rekening met milieuspecifieke risico’s. Waarschuwingssystemen, monitoringsinstrumenten en informatiekanalen zijn niet afgestemd op crises die tegelijkertijd volksgezondheid, infrastructuur en sociale stabiliteit kunnen aantasten.

Het BCRA pleit voor een herziening van de veiligheidsarchitectuur

Het rapport beveelt een grondige hervorming van de Belgische veiligheidsarchitectuur aan, gebaseerd op drie pijlers:

  • Inclusief beleid die de coördinatie versterkt tussen alle bestuursniveaus (federaal, regionaal, provinciaal en lokaal) en waarbij academia, bedrijven en hulpdiensten worden betrokken.
  • Langetermijnplanning die rekening houdt met kettingreacties en cumulatieve effecten van klimaatverandering in begrotings- en operationele beslissingen.
  • Een gedeelde risicocultuur waarin burgers een actieve en weerbare partner zijn en die oog heeft voor de specifieke noden van de meest kwetsbare groepen.

Tot slot moet België, om de continuïteit van essentiële diensten en de bescherming van burgers te waarborgen, van klimaatweerbaarheid een kernpijler van zijn nationale veiligheid maken.
Dat vergt het overstijgen van sectorale logica’s, het versterken van anticipatiecapaciteiten en het uitbouwen van een veiligheidskader dat aangepast is aan de uitdagingen van de 21e eeuw.

Voor meer informatie kunt u hoofdstuk 6.3 van het verslag raadplegen. Hoofdstuk 7 bevat onder meer de aanbevelingen in verband met de nationale veiligheid.