Naar aanleiding van Wereldwaterdag benadrukt CERAC dat water een centrale rol speelt in verschillende klimaat- en milieurisico’s waarmee België vandaag wordt geconfronteerd. Door veranderingen in de watercyclus — langere periodes van droogte en meer extreme regenval — komen natuur, infrastructuur en economie steeds vaker onder druk te staan.
Onze analyse van klimaatrisico’s (Belgian Climate Risk Assessment – BCRA) identificeert drie urgente risico’s die rechtstreeks te maken hebben met die veranderingen.
1. Bodemverarming: een bedreiging voor onze voedselproductie
De toestand van de Belgische bodems gaat achteruit. Ze verliezen vruchtbaarheid, raken geërodeerd en kunnen minder goed water vasthouden of filteren.
- In Vlaanderen loopt meer dan een derde van de landbouwgronden een hoog risico op erosie.
- In Wallonië geldt dat voor 57% van de bodems.
Dat komt door intensieve landbouw én door het veranderende klimaat: droogte maakt de bodem steeds droger en kwetsbaarder, waarna hevige regen de bovenlaag wegspoelt. Hierdoor groeien gewassen minder goed en neemt het risico op modderstromen en overstromingen toe.
Gezonde bodems zijn nochtans essentieel. Ze slaan water op, filteren het, ondersteunen plantengroei en spelen een rol in klimaatregulatie. Hun achteruitgang vormt dus een rechtstreeks risico voor onze voedselzekerheid.
2. Overstromingen: toenemende druk op onze gebouwen
Overstromingen zullen in de komende jaren vaker en heviger worden in België. Extreme regenval, de stijgende zeespiegel en verstedelijking vergroten het risico op schade aan woningen en infrastructuur.
Door verharde oppervlakken kan regenwater minder goed infiltreren, waardoor straten en woningen sneller onder water komen te staan. Water kan bovendien funderingen aantasten en langdurige vochtproblemen veroorzaken, zoals schimmelvorming.
Bij overstromingen vallen vaak essentiële voorzieningen zoals elektriciteit en verwarming weg. Daardoor kunnen bewoners soms maandenlang niet terugkeren naar hun huis, wat grote gevolgen heeft voor gezinnen en bedrijven.
3. Verzekeringen onder druk: moeilijker en duurder verzekerd
De hogere frequentie en intensiteit van overstromingen zet de verzekeringssector onder druk. De overstromingen in de Vesdervallei in 2021 veroorzaakten meer dan 5,2 miljard euro schade — een uitzonderlijk hoog bedrag in korte tijd.
Omdat extreme weersomstandigheden toenemen, bestaat de kans dat sommige risicozones moeilijker verzekerbaar worden. In Wallonië en Brussel zijn de solidariteitsfondsen die zulke schokken moeten opvangen momenteel niet gefinancierd. Daardoor moesten verzekeraars in 2021 meer bijdragen dan voorzien, wat voor onzekerheid zorgt.
Op langere termijn kunnen premies stijgen of kan het moeilijker worden om in bepaalde gebieden een verzekering te krijgen, zeker als herverzekeraars beslissen zich terug te trekken.
Conclusie: water staat centraal in onze klimaatoplossingen
De veranderingen in de watercyclus raken zowat alles: onze landbouw, gebouwen, gezinnen, bedrijven én onze veiligheid. Water loopt dan ook als een rode draad door de belangrijkste klimaat- en milieurisico’s in België.
Naast de drie urgente risico’s die CERAC aanstipt, zijn er nog andere uitdagingen. Denk aan droogte die onze rivieren en meren onder druk zet, schade aan gebouwen door schommelende grondwaterstanden, of industrieën die in de problemen komen wanneer er onvoldoende koelwater beschikbaar is.
Op Wereldwaterdag benadrukt CERAC hoe belangrijk het is om deze risico’s goed te begrijpen én er tijdig op in te spelen. Hoe beter we weten wat er op ons afkomt, hoe sterker we ons kunnen voorbereiden op een veranderend klimaat.
Ontdek de activiteiten tijdens de Week van het Water
De drie gewesten organiseren activiteiten rond water en klimaat. Meer informatie: