Het aantal natuurbranden neemt steeds verder toe

In Limburg, op het provinciedomein Mechelse Heide, is acht hectare vegetatie afgebrand, en in Fontainebleau meer dan 2000. In februari 2025 constateerde het CERAC in zijn rapport een gebrek aan gegevens over de geschiedenis, en de toekomstige inschattingen, van deze natuurbranden in België. Het project BelFires, dat wordt uitgevoerd door het CERAC, de UGent en de ULiège, helpt deze leemtes op te vullen.

Ons rapport uit 2025 heeft de omvang van die leemtes aangetoond. Het was van fundamenteel belang om deze geschiedenis sinds minstens het begin van de 20 eeuw te reconstrueren. Om de toekomst te begrijpen, moeten we het verleden kennen. Dat is van essentieel belang om op dit risico te anticiperen en de veerkracht van België te versterken.

Nils Bourland, expert biowetenschappen bij het CERAC

Er tekent zich een trend af sinds een aantal decennia: natuurbranden komen steeds vaker voor, in 2026 zijn er al 71 geregistreerd. En uit de klimaatprojecties blijkt dat de omstandigheden gunstig zullen zijn voor intensere branden de komende jaren. Hogere temperaturen, ernstigere droogtes en langere periodes met verhoogd brandgevaar zullen dit binnen 10 tot 15 jaar tot een groot klimaatrisico maken voor ons land. Tegenwoordig houdt meer dan 90% van deze branden verband met menselijke activiteiten.

Uit onze analyses van de afgelopen maanden blijkt dat de natuurbranden zich niet voornamelijk in Wallonië voordoen. Ze komen vaker voor in het noorden van het land, vooral in de provincies Limburg en Antwerpen. Ze doen zich vooral voor in open gebieden: weilanden, heide, veengebieden of jonge boombestanden.

Het CERAC zet zijn werkzaamheden op het gebied van natuurbranden voort met zijn project Fire4BE, dat in 2027 van start moet gaan. Doel: een beter inzicht krijgen in de evolutie van dit risico in de komende decennia. Fire4BE zal de evolutie van de natuurlijke brandstof in verschillende ecosystemen analyseren,
rekening houdend met de aanwezige vegetatie, de bodemsoorten, de topografie en verschillende klimaatscenario’s. Het zal de waarschijnlijkheid berekenen dat er op bepaalde plaatsen en op een bepaalde momenten in het jaar, binnen de komende 10 tot 15 jaar, brand ontstaat.

Een van de doelstellingen is het analyseren van de mogelijke gevolgen voor de menselijke gezondheid, de volksgezondheid, de kritieke infrastructuur en de veiligheidsdiensten. Deze werkzaamheden zullen bijdragen aan het opstellen van aanbevelingen, en aan het oriënteren van de operationele voorbereiding van de bevoegde autoriteiten.

Een van de grootste uitdagingen op het gebied
van veiligheid zal de gelijktijdigheid zijn. Als er op hetzelfde ogenblik op verschillende plaatsen branden
ontstaan, zou dat de hulpdiensten, zoals de brandweer, onder grote druk kunnen zetten."

Pieter Wynant, veiligheidsexpert bij het CERAC,

Dankzij het project Belfires beschikt België over een betere kennis van de geschiedenis van de natuurbranden, sinds het begin van de 20 eeuw. Om op dit risico te kunnen anticiperen, is het van essentieel belang te begrijpen waar, wanneer en onder welke omstandigheden die branden zijn ontstaan. Met Fire4BE richt het CERAC zich op de toekomstige evolutie van die natuurbranden. Het doel is om de preventie te versterken en het land te helpen geleidelijk aan over te stappen van een reactieve naar een proactieve aanpak.