Leven binnen de grenzen van onze planeet
De menselijke beschaving en de ontwikkeling van onze moderne samenlevingen zijn alleen mogelijk geweest dankzij de relatief stabiele milieuomstandigheden op aarde in de afgelopen 10.000 jaar, een periode die het Holoceen wordt genoemd. Wetenschappers hebben een raamwerk van negen kwantitatieve planetaire grenzen gedefinieerd (zie hieronder) die zo'n stabiel en veerkrachtig aardsysteem karakteriseren, waarbinnen de mensheid zich kan blijven ontwikkelen en gedijen voor de komende generaties: een zogenaamde 'veilige werkruimte voor de mensheid'.
Sinds de jaren 1950 brengt de snelle toename van economische activiteiten deze stabiliteit echter steeds meer in gevaar. Onze uitstoot van broeikasgassen door de verbranding van fossiele brandstoffen en veranderingen in landgebruik zorgt voor opwarming van de aarde, met verwoestende overstromingen en dodelijke hittegolven als gevolg. Luchtvervuiling veroorzaakt door onze voertuigen en fabrieken wordt beschouwd als de belangrijkste risicofactor voor de milieugezondheid in Europa. Bepaalde nieuwe chemische stoffen die we in het milieu brengen, bedreigen onze gezondheid en de ecosystemen. We verstoren wereldwijde watercycli en zijn verantwoordelijk voor het massaal uitsterven van soorten. Zes van de negen planetaire grenzen worden vanaf 2023 overschreden: klimaatverandering, biodiversiteit, chemicaliën en kunststoffen, verandering in landgebruik, zoetwaterverandering en stikstof en fosfor.[1]
De schaal van milieuveranderingen als gevolg van menselijke activiteit heeft ertoe geleid dat onderzoekers hebben voorgesteld dat de aarde een nieuw geologisch tijdperk is ingegaan dat het Antropoceen wordt genoemd, een tijdperk waarin de mensheid de hele biosfeer vormgeeft. Dit Antropoceen wordt gekenmerkt door een snel toenemende druk op het milieu en een toenemende aantasting en schaarste van natuurlijke hulpbronnen. Kortom, een tijdperk waarin de mensheid haar eigen 'veilige werkruimte' in gevaar brengt.
Lees meer over het concept van de planetaire grenzen, de oorsprong en de wetenschappelijke basis.
