Drie klimaatrisico’s verbonden aan de waterproblematiek bedreigen de veiligheid in België

Naar aanleiding van de weken van het water in Wallonië, Vlaanderen en Brussel herinnert CERAC eraan dat de waterproblematiek een centraal onderdeel uitmaakt van klimaatrisico’s die vandaag al de veiligheid in België in het gedrang brengt. Droogte, overstromingen en een verslechterende waterkwaliteit hebben een negatieve impact op burgers, infrastructuur, economie, openbare gezondheid, enz. De Belgian Climate Risk Assessment (BCRA) identificeert drie grote risico’s verbonden aan de waterthematiek die een snelle aanpassing vereisen.

België verbruikt jaarlijks het grootste deel van de beschikbare hoeveelheid drinkwater. Droogteperiodes, die steeds vaker voorkomen, verminderen de beschikbare watervoorraden en bedreigen de elektriciteitsvoorziening. Volgens onze veiligheidsexpert Pieter Wynant:
“Een laag waterpeil of hoge temperaturen kunnen ervoor zorgen dat kerncentrales hun productie moeten verlagen of zelfs stilleggen. Grote hoeveelheden water zijn immers essentieel voor hun koelsysteem.” Droogte vormt dus een bedreiging voor de elektriciteitsproductie.

Sociale consequenties: Waterschaarste leidt tot hogere prijzen, verhoogt de gezondheidsrisico’s en kan ongelijkheden versterken. Kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem worden het zwaarst getroffen. Gezinnen met een laag inkomen, die al kwetsbaarder zijn, worden nog sterker blootgesteld aan dit risico: meer dan 13% van de Belgische huishoudens leeft vandaag in een situatie van wateronzekerheid.

In België zullen overstromingen in de komende decennia vaker voorkomen. Ze bedreigen gebouwen, infrastructuur en vormen een risico voor de verzekeringssector.

De cijfers over de overstromingen in de Vesdervallei in 2021 spreken het meest tot de verbeelding : 5,2 miljard euro aan schade, duizenden vernielde woningen en veel inwoners die minstens tijdelijk ontheemd waren, 66.500 gezinnen kwamen zonder elektriciteit te zitten.

Sinds deze gebeurtenis vreest men dat sommige herverzekeraars zich zullen terugtrekken uit de Belgische verzekeringsmarkt. Alle regio’s in ons land lopen een verhoogd risico: zo zou 7,5% van de gebouwen in Vlaanderen een overstromingsrisico lopen.

Volgens de BCRA zouden tegen 2080 bijna 23.000 mensen jaarlijks getroffen kunnen worden door rivieroverstromingen. Kustoverstromingen zouden tegen 2100 een risico vormen voor ongeveer 25.500 mensen, tegenover 500 vandaag. Mensen met een laag inkomen, die vaker wonen in overstromingsgevoelige zones, blijven het meest blootgesteld aan dit klimaatrisico.

Een goede waterkwaliteit is een uiterst belangrijk voor de volksgezondheid. Toch gaat ze achteruit door afvalwater en stedelijke vervuiling, vooral in Brussel. In Vlaanderen komt daarbovenop nog dat de landbouw veel stikstof uitstoot, wat het water extra belast.

Tijdens periodes van droogte stroomt er minder water door onze rivieren. Daardoor worden vervuilende stoffen minder verdund en stijgt hun concentratie aan bv. resten van geneesmiddelen, organisch materiaal en nitraten. Het wordt dan moeilijker én duurder om het water te zuiveren. Ook het grondwater vult zich trager aan, waardoor de concurrentie tussen gezinnen, industrie, landbouw en de binnenvaart nog toeneemt.

Droogte, overstromingen en een dalende waterkwaliteit tonen duidelijk aan dat water een bepalende rol speelt voor onze nationale veiligheid. Om België weerbaarder te maken, moeten we deze risico’s goed begrijpen en gericht samenwerken aan oplossingen.

De boodschap is helder: als we vandaag vooruitdenken, kunnen we morgen beter beschermen.