Het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering (CERAC) publiceert op 13 juli een nieuw rapport
over de mate waarin Belgische gemeenten voorbereid zijn op klimaatrisico’s. Er wordt een onderscheid
gemaakt tussen drie klimaatrisico’s die lokaal het meest voorkomen: hitte, droogte en overstromingen. De
impact is op het terrein al duidelijk zichtbaar. De versterking van de middelen op lange termijn voor
adaptatiemaatregelen en de coördinatie tussen de actoren is noodzakelijk om de veerkracht te vergroten.
Gemeenten hebben te weinig middelen, terwijl ze zich in de frontlinie bevinden van steeds toenemende
klimaatrisico’s
Trois aléas climatiques majeurs au cœur des réalités locales
Op lokaal niveau komen drie belangrijke klimaatrisico’s naar voren: hittegolf, overstroming, droogte. Het
rapport is gebaseerd op de analyse van 389 documenten, waaronder analyses van de
klimaatkwetsbaarheid op gemeentelijk niveau. Deze zijn een representatie van het volledige Belgische
grondgebied en verschillende soorten gemeenten (landelijk, stedelijk, kustgemeenten).
De impact van deze risico’s varieert naargelang de gebieden. Stedelijke gemeenten zijn vooral blootgesteld
aan hittegolven als gevolg van hitte-eilanden. Plattelandsgemeenten maken zich meer zorgen over de
droogte, vooral met het oog op de landbouwactiviteiten. Overstromingen blijven een belangrijke uitdaging
voor alle gemeenten, ongeacht het soort gemeente.
De opdracht van CERAC bestaat erin de klimaatrisico’s te analyseren voor België. Ons nieuw rapport toont aan dat klimaatadaptatie centraal moet staan in het lokale beleid, waar de impact voor burgers concreet wordt en waar een groot deel van de oplossing ligt.”
Luc Bas, directeur van CERAC
Gemeenten komen reeds in actie, maar de urgentie noopt tot sneller
handelen
Talrijke gemeenten hebben al concrete maatregelen genomen om de effecten van klimaatverandering op
hun grondgebied te bestrijden. Tot de belangrijkste acties behoren: stedelijke vergroening om
hitte‑eilanden te beperken, geïntegreerd waterbeheer met opvangbekkens en infiltratiezones en de
integratie van klimaatkwesties in het ruimtelijk ordeningsbeleid. Helaas blijven de inspanningen op het vlak
van klimaatadaptatie nog achter bij de urgentie van de klimaatcrisis. Adaptatiemaatregelen moeten een
structureel karakter krijgen, breed worden toegepast en duurzaam worden verankerd
Gemeenten bevinden zich in de frontlinie van de klimaatrisico’s. In Limbourg hebben de overstromingen van 2021 concreet aangetoond hoe groot de impact is voor de lokale overheden en de inwoners".
Valérie Dejardin, burgemeester van de stad Limbourg in de provincie Luik
Gemeenten staan voor de uitdaging van klimaatadaptatie
Lokale actoren wijzen op verschillende belemmeringen: gemeenten worden geconfronteerd met structurele beperkingen op het vlak van personeel en financiële middelen en met financieringsmechanismen die in de loop van de tijd veranderen.
Coördinatie vormt ook een centrale uitdaging. Klimaatrisico’s overstijgen de administratieve grenzen. Een versterkte afstemming tussen de gemeentelijke diensten, de buurgemeenten en de verschillende beleidsniveaus is van essentieel belang.
CERAC benadrukt dat het noodzakelijk is gemeenten de nodige personele en financiële middelen te bieden om klimaatadaptatie beter in het lokale beleid te integreren. De ontwikkeling van samenwerkingsverbanden tussen publieke en private actoren vormt ook een belangrijke hefboom.
Burgers beschermen: een verhaal van collectieve veiligheid
Hebben de lokale besturen, gezien de versnelde klimaatimpact, middelen nodig die in verhouding staan tot de noodzakelijke komende veranderingen om de levenskwaliteit in Brussel duurzaam te vrijwaren. Vandaag investeren in de veerkracht van de gemeenten betekent de burgers van morgen beschermen."
Volgens Brulocalis, de Vereniging van de Stad en de Gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Ook in andere delen van het land worden maatregelen genomen om de gevolgen van klimaatverandering
beter op te vangen. In Voeren, dat de voorbije jaren herhaaldelijk werd getroffen door overstromingen,
worden onder meer bufferbekkens aangelegd en waterlopen opnieuw ingericht om het water langer vast te houden en de risico’s voor inwoners te beperken.
Conclusie
Uit dit rapport blijkt dus dat het versterken van de veerkracht van gemeenten in het licht van de
klimaatrisico’s een essentiële voorwaarde is voor de veiligheid van de burgers en de continuïteit van de
lokale diensten. Zelfs al zijn vele gemeenten reeds actief, is hetversterken van de coördinatie en het
opkrikken van personele en financiële middelen een noodzaak. Deze inspanningen moeten structureel en
van lange duur zijn.
Dit rapport van het CERAC toont aan dat de gemeenten reeds aanzienlijke inspanningen hebben geleverd, maar dat zij de volledige omvang van de uitdagingen die hen te wachten staan niet alleen aan zullen kunnen. Het is daarom onze verantwoordelijkheid om de acties van de overheid beter te coördineren, met respect voor ieders bevoegdheden en op basis van wetenschappelijke inzichten. Adaptatie van ons land is vandaag een noodzaak om onze burgers te beschermen, onze infrastructuur te vrijwaren en de veerkracht van onze economie te versterken
Jean-Luc Crucke, minister van Klimaat:“
Meer informatie
Fotocredits bij dit artikel: ©CERAC & Gemeente Limbourg